Gert Truyens van synova stelt zich de vraag: "We moeten steeds meer. Maar wat mogen we eigenlijk zélf nog?"

We moeten steeds meer. Maar wat mogen we eigenlijk zélf nog?"
‍

Van MOETschappij naar MAGschappij: pleidooi voor meer vrijheid, vertrouwen en menselijke vooruitgang. 

‍

Opinie van Gert Truyens, nationaal voorzitter van SYNOVA

‍

We leven in een tijd waarin we meer mogelijkheden hebben dan ooit tevoren. We leven langer, gezonder en comfortabeler dan de generaties voor ons. Onze economie creëert welvaart, innovatie en werkgelegenheid. Dat mogen we erkennen. Meer zelfs: dat moeten we koesteren.

Maar tegelijk is er iets merkwaardigs aan de hand. 

We moeten steeds meer. Meer werken. Langer werken. Productiever zijn. Flexibeler worden. Ons voortdurend bijscholen. Ons aanpassen aan nieuwe technologieën, nieuwe verwachtingen in een wereld die almaar sneller draait. 

En terwijl we steeds meer moeten, lijkt er steeds minder te mogen. 

Voor bijna alles bestaan regels, procedures en voorschriften. We worden aangemoedigd om verantwoordelijkheid op te nemen, maar krijgen steeds vaker te horen hóe we die precies moeten invullen. We willen mensen zelfstandig laten functioneren, maar lijken hen steeds minder te vertrouwen om zélf verstandige keuzes te maken.

Wanneer zijn we eigenlijk zo bang geworden om mensen échte vrijheid te geven? Wanneer is genoeg nog genoeg?

Natuurlijk vraagt onze welvaart inspanningen. Zonder ondernemerschap, engagement en verantwoordelijkheid komen we nergens. Maar wie vooruitgang uitsluitend afmeet aan hoeveel meer we kunnen presteren, stelt de verkeerde vraag.

Niet hoeveel méér mensen aankunnen, maar hoeveel beter ze ervan worden. Dáár moet vooruitgang over gaan.

We verwachten dat mensen steeds langer actief blijven op de arbeidsmarkt, maar vergeten soms dat een mensenleven uit meer bestaat dan werken alleen. Dat werknemers ook ouders, partners, mantelzorgers, vrijwilligers, vrienden en simpelweg mensen zijn.

We vragen flexibiliteit, maar hoeveel flexibiliteit krijgen mensen zelf nog? We vragen dat ze zich voortdurend aanpassen, maar hoeveel ruimte bieden we om hun leven in te richten op een manier die bij hen past?

En zelfs wanneer we eindelijk even niets moeten, voelen we soms de druk om die vrije tijd vooral nuttig te besteden.

Beschermen vs betuttelen

We hebben de gewoonte ontwikkeld om voor elk probleem een nieuwe regel te bedenken. Nog een verplichting. Nog een verbod. Nog een controle.

Begrijp me niet verkeerd: regels zijn nodig. Ze beschermen mensen tegen willekeur en misbruik. Maar beschermen is niet hetzelfde als betuttelen.

Het lijkt soms alsof we onze samenleving zo willen organiseren dat niemand nog een verkeerde keuze kan maken. Alleen vergeten we dat mensen daarmee ook steeds minder ruimte krijgen om zelf de juiste keuzes te maken.

We vragen mensen om verantwoordelijkheid te nemen, maar behandelen hen steeds vaker alsof ze die niet aankunnen.

Een samenleving die haar burgers voortdurend vertelt wat ze moeten doen, dreigt iets fundamenteels kwijt te spelen: vertrouwen.

Menselijke maat raakt zoek.

De gevolgen van die voortdurende druk zijn voelbaar. De cijfers over stress, burn-out en langdurige arbeidsongeschiktheid liegen er niet om en confronteren ons met een ongemakkelijke realiteit

En wat doen we?

 We vertellen mensen dat ze weerbaarder moeten worden. Beter moeten plannen. Sterker moeten zijn. Gezonder moeten leven. Of nog een cursus moeten volgen om beter met stress om te gaan.

Zelfs de zogenaamde oplossing wordt zo opnieuw een verplichting. 

Misschien moeten we niet alleen mensen leren omgaan met de druk, maar ook durven nadenken over de druk die we als samenleving zelf creëren.

Bij SYNOVA geloven we dat werk mensen kansen moet geven. Het zorgt voor inkomen, sociale contacten, eigenwaarde en maatschappelijke betrokkenheid. Maar het mag nooit evolueren tot een permanente wedstrijd waarin niemand nog weet waar de finish ligt.

Een sterke economie heeft sterke werknemers nodig. Geen uitgeputte werknemers.

Vooruitgang is meer dan economische groei

We hebben economische groei nodig. Zonder sterke ondernemingen geen duurzame jobs. Zonder jobs geen welvaart. En zonder welvaart geen sterke sociale bescherming.

Maar economische groei is geen doel op zich. Ze moet een middel zijn om mensen en onze samenleving vooruit te helpen.

Vooruitgang laat zich niet uitsluitend meten in productiviteit, omzet of groeicijfers. Ook levenskwaliteit,gezondheid en tijd voor familie, vrienden of engagement tellen mee. Net als de vrijheid om zelf richting te geven aan je leven.

Niet elke minuut hoeft productief te zijn. Niet elk risico hoeft te worden uitgesloten. Niet elke keuze hoeft voor ons gemaakt te worden.

Een samenleving die mensen sterker wil maken, moet hen niet alleen beschermen, maar ook vertrouwen.

Van MOETschappij naar MAGschappij

Misschien moeten we daarom af en toe letterlijk en figuurlijk vertragen. Niet omdat vooruitgang verkeerd is, maar om ons af te vragen waar we eigenlijk naartoe willen. 

Naar een maatschappij waarin we steeds meer moeten en steeds minder mogen?

Of naar een maatschappij waarin mensen ook mogen?

Mogen ademen. 

Mogen vertragen.

Mogen zorgen voor hun gezin.

Mogen ziek zijn zonder schuldgevoel.

Mogen groeien zonder zichzelf voorbij te lopen.

Mogen werken om te leven, in plaats van leven om te werken.

Dat is geen pleidooi voor vrijblijvendheid. Wel voor een samenleving die mensen verantwoordelijkheid geeft én hen vertrouwt om die op te nemen. Want uiteindelijk bouwen we geen economie om cijfers en tabellen gelukkig te maken. We bouwen een economie om mensen kansen te geven op een goed leven.

Vooruitgang gaat daarbij niet alleen over wat we van mensen verwachten. Het gaat ook over wat we voor hen mogelijk maken.

Geen MOETschappij. Maar een MAGschappij.

‍